De geschiedenis van het ss Rotterdam

 

‘La Grande Dame’
Gebouwd in Rotterdam. Vertrokken uit Rotterdam en nu weer helemaal terug in Rotterdam! Het legendarische voormalige vlaggenschip van de Holland Amerika Lijn. 228 meter lang, 28 meter breed, 61 meter hoog, rijk aan historie en vermaard om zijn cultuurhistorische waarde, het ss Rotterdam. Op www.stoomschiprotterdam.nl leest u alles over de geschiedenis. Hieronder een overzicht.

1956 – 1959
Spannende tijden, spannende meubels
De oversteek van de Atlantische Oceaan naar Amerika betekent voor veel mensen een reis naar ‘de nieuwe wereld’. Varen over de Atlantische Oceaan is echter niet altijd een pretje. De zee is ruw, het klimaat onvoorspelbaar. De HAL stelt daarom specifieke eisen aan het ontwerp van haar nieuwste schip. Een sierlijk gevormde romp en een scherpe, hoge boeg moeten de zeewaardigheid en snelheid nog verder verbeteren ten opzichte van haar voorgangsters. De machine-installatie komt op een andere plek en het schip krijgt twee moderne rookkanalen die naast elkaar staan. Waar op andere schepen traditiegetrouw een schoorsteen staat komt nu een groot dekhuis. Hierdoor ontstaat het markante, gestroomlijnde profiel van het ss Rotterdam. Het ontwerp lijkt misschien controversieel voor die tijd, maar op latere schepen wordt deze indeling veelvuldig gekopieerd. De HAL hecht minstens zo veel waarde aan het interieur. De rederij trekt hiervoor bekende architecten en kunstenaars aan. De befaamde interieurontwerper Van Tienhoven wordt bijvoorbeeld verantwoordelijk voor belangrijke delen van de scheepsinrichting die luxe én functioneel moet zijn. Hij schetst voor die tijd spannende meubels en maakt gebruik van moderne materialen als kunststof, ceramiek en aluminium. Samen met bekende Nederlandse kunstenaars creëert hij een samenhangend geheel waarin kunstnijverheid een grote rol speelt.

13 september 1958
Koninklijke doop
Met een zilveren bijltje hakt Koningin Juliana de draad waaraan een champagnefles bungelt door en spreekt de historische woorden: ‘Ik geef u de naam Rotterdam en wens u behouden vaart.’ De tienduizenden toeschouwers die langs beide zijden van de Nieuwe Maas staan om het half afgebouwde schip te bewonderen, klappen en juichen

3 september 1959
Eerste reis
Een jaar later, op 3 september 1959, is de bouw voltooid en kan het gracieuze schip beginnen aan haar eerste reis. Sommige mensen moeten wel even wennen aan het opvallende uiterlijk van het schip. Zij vinden de twee slanke rookkanalen, in plaats van de traditionele rokende schoorsteen in het midden, aanvankelijk een beetje té modern. Met haar 38.645 bruto registerton behoort het ss Rotterdam als vlaggenschip van de Holland Amerika Lijn en van de Nederlandse koopvaardij, tot de top tien van grote passagiersschepen.

Bestemming: New York. Die dag staat de kade vol zware koffers en enorme vrachtwagens vol fourage. Niet zonder reden: in acht dagen gaan er maar liefst 31.000 eieren, 4.000 kroppen sla, 2.000 kilo roomboter en 10.000 kilo rundvlees doorheen. Vol verwachting stappen de twaalfhonderd passagiers en speciale genodigden aan boord. Aan wal wijzen de achterblijvers naar de steeds kleiner wordende gestalte op één van de dekken. Kroonprinses Beatrix vaart mee! Eenmaal aangekomen in New York varen water spuitende sleepboten het schip tegemoet, een feestelijk onthaal!

1959 - 1971
Cruisen in weelde
In deze relatief rustige periode maakt het ss Rotterdam niet alleen transatlantische overtochten, maar ook cruises. De bemanning is er inmiddels al aan gewend dat in alle havens een grote schare bewonderaars het schip staat op te wachten. Niet zo gek, met haar 228 meter lengte maakt het ss Rotterdam een enorme indruk.

1971
Altijd eersteklas
Vliegen is een relatief goedkope en veel snellere manier om de oceaan over te steken. Dit betekent het einde van de lijnvaarten naar New York. Ook het ss Rotterdam maakt haar laatste overtocht. Met weemoed gaan de passagiers in New York aan wal. Nog één keer kijken ze om, zullen ze het zo tot de verbeelding sprekende schip ooit terugzien? Het antwoord is ja! Want het ss Rotterdam blijft als cruiseschip in de vaart. Dit is te danken aan de toenmalige HAL-directeur De Monchy. Met zijn vooruitziende blik laat hij al tijdens de bouw een monumentaal trappenhuis plaatsen met verschuifbare panelen. Tijdens de transatlantische overtochten verdeelden de panelen de dekken in twee klassen. Hierdoor reisden de eersteklas en de toeristenklas passagiers gescheiden van elkaar. Het vindingrijke aan de panelen is dat ze ook open kunnen zodat er maar één klasse overblijft. Het ss Rotterdam verandert daardoor snel in een cruiseschip zonder scheiding van klassen. Na een aantal kleinere bouwkundige aanpassingen is het ss Rotterdam klaar voor haar vervolgcarrière: vijfsterren cruises naar verre, exotische oorden. Even geliefd als altijd.

Begin jaren ’90
Het ss Rotterdam als maritiem icoon
De internationale eisen voor cruiseschepen zijn inmiddels aangescherpt. Ook het ss Rotterdam voldoet niet langer aan alle veiligheidseisen. De HAL, sinds 1988 in handen van de Amerikaanse Carnival Cruise Line, vindt een renovatie te duur worden. De rederij gaat liever verder met veel modernere cruiseschepen, maar zonder de nostalgische sfeer en glamour van een schip als het ss Rotterdam. Het schip is inmiddels een icoon in de scheepswereld.

1997
‘Rotterdam’ heet voortaan ‘Rembrandt’
In 1997 accepteert de HAL een bod van Premier Cruises. Deze rederij exploiteert oudere cruiseschepen en hecht juist waarde aan authenticiteit. De nieuwe eigenaar vernoemt het schip naar een van onze grootste schilders, Rembrandt. Na een dokbeurt en een aantal aanpassingen voert het ss Rembrandt korte cruises uit in onder andere Europa. In oktober 1998 brengt het schip zelfs nog een bezoek aan Rotterdam. Ook nu lopen duizenden mensen uit om het schip te zien.

2000
Stormy weather
De economie loopt terug. Premier Cruises gaat failliet. De Rembrandt mag, hoe geliefd ze ook is, niet meer uitvaren en wordt voor onbepaalde tijd in de haven van Freeport op de Bahama’s aan de ketting gelegd. En dan is het een tijdje stil...

2005
Gered!
Die onzekere periode duurt tot 2005. Veel te lang, vinden de oprichters van de Stichting behoud stoomschip Rotterdam (opgericht in 2001). De stichting probeert met man en macht om het schip met zoveel historische en culturele waarde weer terug te halen naar de stad waar ze thuishoort, Rotterdam. De lobby heeft succes. In 2004 wordt het schip overgebracht van de Bahama’s naar Gibraltar. De gemeente Rotterdam ziet kansen voor de stad en besluit het populaire schip een definitieve ligplaats te geven aan de Maashaven, op de kop van Katendrecht. De HAL vindt het goed dat het ss Rotterdam haar oude naam weer terugkrijgt. Eén van de grotere woningbouwcorporaties van Nederland zorgt ervoor dat oude stoomschip een nieuwe commerciële, recreatieve en een sociaal maatschappelijke leer- en werkfunctie krijgt. Het ss Rotterdam is gered!

2005 - 2008
Groots en meeslepend
Voor de verschillende fasen van renovatie, onderneemt het schip nog éénmaal een reis. Na jaren van stilliggen kan het ss Rotterdam zelf niet meer varen. Daarom wordt het schip met sleepboten vervoerd van Gibraltar naar Cadiz en vervolgens naar Gdansk en Wilhelmshaven. Onderweg krijgt het ss Rotterdam stukje bij beetje haar oude gedaante terug. Een grijze romp, die wordt voorzien van de kenmerkende goudgele bies en de oorspronkelijke naam verschijnt weer op de voor- en achtersteven. Het fantastische interieur, de kunstwerken, de salons en de meubels… alles wordt zoveel mogelijk teruggebracht in de oude staat en oude glorie. Een aantal wandkleden wordt zelfs helemaal opnieuw geweven. Ook de enorme wandschildering in de Grand Ballroom wordt gerestaureerd. Een gigantische klus. Tegelijkertijd stoomt een team van ontwerpers het schip klaar voor de moderne tijd met sfeervolle restaurants, grotere en modern geoutilleerde hotelkamers, een parkeerterrein en entreegebouwen bij het 3e Katendrechtsehoofd… Alles wordt in gereedheid gebracht voor een terugkeer met allure.

4 augustus 2008
Gisteren wordt vandaag, vandaag wordt morgen
Eindelijk is het zover. Na bijna vijftig jaar vaart het ss Rotterdam groots en meeslepend de haven binnen, La Grande Dame is terug! Vanaf Hoek van Holland zien de kades zwart van de mensen om deze laatste tocht live mee te maken. Zelfs de altijd zo nuchtere Rotterdammers houden het hierbij niet droog. Eindelijk zijn alle omzwervingen ten einde en krijgt het ss Rotterdam één van de mooiste plekken die ze zich maar kan dromen, in Rotterdam op Katendrecht! Gisteren wordt vandaag en vandaag wordt morgen. Op 15 februari 2010 gaat het ss Rotterdam open voor het publiek en is inmiddels een van de populairste plekken van de stad!